Môi giới thứ cấp và môi giới sơ cấp, người mới nên chọn bên nào

Hai lời mời làm việc, một của sàn dự án căn hộ, một của văn phòng nhà phố nhỏ ba người. Em út trong nhóm mình cầm cả hai đến hỏi nên chọn bên nào. Mình không trả lời ngay mà rủ em cùng đi gặp hai người quen ở quán bia hơi gần chợ. Một anh từng chạy sale dự án ba năm liền, theo đủ các đợt mở bán căn hộ, rồi chuyển sang nhận ký gửi nhà phố. Một chị chưa từng bán dự án ngày nào, tám năm chỉ làm nhà cũ trong mấy phường quanh chỗ chị ở. Mình chuyển nguyên câu hỏi của em: người mới nên bắt đầu ở sơ cấp hay thứ cấp?

Hai người trả lời ngược nhau. Và cả hai đều có lý.

hai thị trường, hai kiểu ngày làm việc

Nói cho gọn, môi giới sơ cấp bán sản phẩm lần đầu ra thị trường, thường là căn hộ, nhà phố, đất nền của một dự án do chủ đầu tư phân phối qua các sàn. Môi giới thứ cấp làm với những căn đã có chủ, chủ cũ muốn bán lại hoặc cho thuê. Định nghĩa thì ai cũng thuộc. Cái khác nằm ở nhịp sống hằng ngày.

Anh làm dự án tả lại tuần làm việc của anh hồi đó: sáng họp sàn, nghe trưởng nhóm phổ biến chính sách bán hàng mới, chiều gọi điện theo danh sách khách, cuối tuần đứng sự kiện ở nhà mẫu từ sáng tới tối. Những tuần trước đợt mở bán thì gần như không có ngày nghỉ. Sau đợt mở bán, có khi cả tháng lặng như tờ vì dự án chưa có giai đoạn tiếp.

Chị làm thứ cấp thì có nhịp đều hơn nhưng lẻ tẻ hơn. Một ngày của chị có thể là sáng đi chụp ảnh một căn nhà chủ vừa ký gửi, trưa dẫn một khách thuê đi xem mặt bằng, chiều ngồi quán nước với một bà cụ đang muốn bán nhà để về quê. Không có nhà mẫu, không có sự kiện. Nguồn hàng là do chị tự đi xin, tự giữ quan hệ.

hàng hóa và nguồn khách

Ở sơ cấp, hàng có sẵn. Chủ đầu tư làm truyền thông, sàn chạy quảng cáo, môi giới nhận khách từ nhiều kênh hoặc tự tìm. Áp lực nằm ở chỗ cạnh tranh: cùng một dự án có thể có nhiều sàn phân phối, và khách đi một vòng là gặp vài chục người bán cùng một sản phẩm.

Ở thứ cấp, hàng phải tự kiếm. Chị kể những năm đầu chị đi bộ từng con hẻm, ghi số điện thoại trên các tấm bảng “bán nhà chính chủ”, gọi hỏi xin ký gửi. Mười cuộc gọi thì được một hai người đồng ý. Khách thì đến từ tin đăng, từ người quen giới thiệu, và dần dần từ chính những người chị từng giúp bán nhà.

hoa hồng đến lúc nào

Mình không đưa con số vì mỗi dự án, mỗi chủ nhà một khác. Chỉ nói chuyện nhịp. Ở sơ cấp, hoa hồng thường theo chính sách của sàn với chủ đầu tư và có khi được chia làm nhiều đợt theo tiến độ khách thanh toán. Anh làm dự án nói có những giao dịch anh chờ khá lâu mới nhận đủ. Ở thứ cấp, phí môi giới thường do chủ nhà và môi giới thỏa thuận, chi trả khi giao dịch hoàn tất. Nhanh gọn hơn, nhưng số giao dịch một năm thường ít hơn nếu mới làm.

đặt cạnh nhau cho dễ nhìn

Mình nhờ hai người góp ý để ghép bảng dưới đây. Chỉ là cảm nhận của người làm, không phải khảo sát.

Nguồn hàng Sơ cấp: chủ đầu tư giao qua sàn. Thứ cấp: tự đi xin ký gửi từ chủ nhà.
Được đào tạo Sơ cấp thường có đào tạo sản phẩm, kịch bản, người kèm. Thứ cấp phần lớn tự học, tùy văn phòng.
Nhịp công việc Sơ cấp dồn theo đợt mở bán. Thứ cấp đều hơn nhưng giao dịch lẻ.
Kiến thức cần Sơ cấp: hiểu sâu một dự án, chính sách thanh toán, vay vốn. Thứ cấp: giấy tờ nhà đất, định giá căn cũ, hiện trạng xây dựng.
Quan hệ khách Sơ cấp dễ đứt sau khi bán xong. Thứ cấp hay lặp lại qua giới thiệu.
Rủi ro dễ gặp Sơ cấp: phụ thuộc thị trường và tiến độ dự án. Thứ cấp: tranh chấp phí, chủ nhà bán ngang.

Bảng thì gọn, còn đời thật lộn xộn hơn. Nhiều người làm cả hai, ví dụ bán dự án nhưng nhận luôn khách muốn bán lại căn hộ đã nhận bàn giao.

vì sao anh làm dự án khuyên người mới vào sơ cấp

Lý lẽ của anh khá đơn giản: người mới chưa có quan hệ, chưa có nguồn hàng, chưa biết đọc giấy tờ. Vào sàn bán dự án thì có đào tạo, có kịch bản gọi điện, có trưởng nhóm chỉ việc, có sản phẩm cụ thể để học thuộc. Ba tháng đầu tuy mệt nhưng học được cách nói chuyện với khách, cách chịu bị từ chối.

Anh cũng không giấu mặt trái. Những đợt thị trường trầm, cả sàn ngồi chờ, nhiều người mới nghỉ ngang. Và kỹ năng bán dự án đôi khi là kỹ năng “đọc thuộc chính sách” nhiều hơn là hiểu nhà đất. Anh bảo phải mất một năm làm thứ cấp anh mới thật sự biết soi một cuốn sổ.

vì sao chị làm nhà cũ nghĩ ngược lại

Chị cho rằng thứ cấp dạy người ta làm nghề từ gốc. Phải tự định giá, tự kiểm hiện trạng, tự xem giấy tờ, tự thương lượng giữa hai bên đều đang lo. Ai trụ được hai năm ở thứ cấp thì sang mảng nào của ngành bất động sản cũng đứng vững, vì họ đã quen với việc không có ai giao hàng cho mình.

Nhưng chị thừa nhận người mới vào thứ cấp rất dễ đói. Không lương cứng hoặc lương cứng thấp, nhiều tháng đầu không có giao dịch nào. Chị khuyên ai muốn đi đường này nên có một khoản dự phòng đủ sống vài tháng hoặc một nguồn thu khác song song.

điều kiện pháp lý thì như nhau

Có một chuyện cả hai người đều nhắc: giờ không còn kiểu làm môi giới tự do như trước. Theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023, có hiệu lực từ 1/8/2024, cá nhân hành nghề môi giới phải có chứng chỉ hành nghề và phải hành nghề trong một doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sàn giao dịch hoặc dịch vụ môi giới bất động sản. Quy định này áp dụng cho cả sơ cấp lẫn thứ cấp. Chứng chỉ có thời hạn 5 năm, hết hạn phải thi sát hạch để được cấp lại.

Với người mới, điều đó có nghĩa là dù chọn hướng nào, bước đầu vẫn là vào làm ở một công ty hoặc sàn, học việc, rồi chuẩn bị thi chứng chỉ. Nhiều văn phòng nhận người chưa có chứng chỉ vào làm hỗ trợ, telesale hoặc chăm sóc khách trong thời gian chờ thi. Hỏi kỹ vị trí khi phỏng vấn để biết mình đang làm gì và được làm tới đâu.

nếu là mình, mình sẽ hỏi bản thân mấy câu

Mình không chọn hộ ai được. Nhưng sau buổi bia hôm đó, mình nhắn lại cho em út mấy câu để em tự trả lời. Em có chịu được những tuần làm liên tục không nghỉ, đổi lại những tháng rảnh không? Em có thích đi bộ ngoài đường, gặp người lạ, ngồi nghe các cô chú kể chuyện nhà cửa không? Em có khoản tiền đủ sống bao lâu nếu không có giao dịch nào? Em muốn sau năm năm mình là người hiểu sâu một khu vực, hay là người bán được nhiều loại sản phẩm?

Câu trả lời đầu thiên về sơ cấp, câu thứ hai thiên về thứ cấp, hai câu sau thì tùy hoàn cảnh. Em út nhà mình cuối cùng chọn vào một sàn dự án nhỏ, cuối tuần theo chị làm nhà cũ để học thêm. Không biết sau một năm em sẽ ở bên nào. Có khi em làm cả hai.

Mình nghĩ cách đó cũng hợp lý. Ranh giới giữa sơ cấp và thứ cấp không cứng như người ta hay vẽ trên bảng trắng ở buổi đào tạo. Căn hộ dự án hôm nay, vài năm sau sẽ thành hàng thứ cấp, và người từng bán nó lần đầu có lợi thế khi chủ nhà muốn bán lại.